KOŚCIOŁY  DREWNIANE. WYPOSAŻENIE OSTATNIEGO KOŚCIOŁA PRZED  SPALENIEM  W  ROKU  1862

          Kościół parafialny od samego początku był drewniany. Józef  Łukaszewicz w „Krótkim opisie historycznym kościołów parochialnych”  pisze: „ wieś Brodnica niegdyś w powiecie kościańskim leżąca, była gniazdem familii wielkopolskiej Brodnickich herbu Łodzia, którzy tu zapewne kościół parochialny założyli , ale kiedy, nie wiadomo. Od samego początku drewniany, pogorzał około 1578 roku, a około 1580 roku znowu z takiegoż materiału odbudowanym został, bo wizyta  biskupa sufragana poznańskiego, Gaspara Happa z roku 1610 mówi, że "we wsi Brodnica znajduje się kościół drewniany przed trzydziestu laty nowo wystawiony po pożarze pod tytułem św. Katarzyny poświęcony”. Do kościoła w Brodnicy przystawił w roku 1586 Maciej Szółdrski, starosta mosiński, dziedzic pobliskiej wsi Szółdry, kaplicę drewnianą, uposażył ją i ustanowił przy niej osobnego wikarego”. Natomiast z wizytacji archidiakona śremskiego, ks. Ignacego Wolskiego z roku 1667 dowiadujemy się, "że kościół w Brodnicy pod tytułem św. Katarzyny Panny i Męczennicy poświęcony. Powiadają, że kościół ten za rządów Przewielebnego Andrzeja Grąckiego, kanonika poznańskiego, pogorzał i staraniem i nakładem tegoż kanonika na nowo odbudowany został". Nie przetrwały do naszych czasów wzmianki o poświęceniu kościoła i uroczystym nadaniu tytułu św. Katarzyny Panny i Męczennicy. Ważne jest, że od roku wizytacji Wolskiego występuje  w pismach i aktach opis kościoła z pełnym wezwaniem.
          Trzecią informację mamy w pismach Konsystorza, w których czytamy: "Kościół w Brodnicy parafialny pod tytułem św. Katarzyny, a patronatem J.W. Pana Jenerała Dezyderego Chłapowskiego został podług wizyty z 1778 roku przez J.W. kasztelana Antoniego Gajewskiego - dziedzica Brodnicy około 1758 roku zbudowany z drzewa". Z akt Konsystorza Generalnego Arcybiskupiego dowiadujemy się, że „pierwotny kościół drewniany, szkudłami pokryty, z dwiema obok kaplicami i trzema wieżami był zbudowany w kształcie krzyża długości 102 stóp i szer. 34 stóp. Posiadał pięć ołtarzy; pierwszy, nazywany Wielkim, zawierał obraz św. Katarzyny jako patronki kościoła, a po bokach znajdowali się święci Pańscy. Ołtarz drugi w Kaplicy Różańcowej był drewniany, na biało pomalowany, częściowo pozłacany z obrazem Najsłodszego Imienia Jezusa, po bokach były figury świętych Pańskich tego samego koloru. Mensa drewniana z portatylem kamiennym, a na niej mosiężne lichtarze ze świecami. Trzeci ołtarz też drewniany, na biało pomalowany i pozłacany, z figurą Najświętszej Marii Panny Różańcowej, która trzymała w jednej ręce berło, a w drugiej Dziecię Jezus. Figura ta była drewniana, pomalowana na biało i częściowo pozłacana. Po bokach znajdowały się figury świętych Pańskich. Ołtarz ten był ruchomy z obrazem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Mensa drewniana, a na ołtarzu było sześć mosiężnych lichtarzy. Ołtarz czwarty znajdował się w kaplicy św. Krzyża, pomalowany był również na biało i częściowo złocony. Po środku ołtarza umieszczona była figura ukrzyżowanego Pana Jezusa, pod nią relikwie świętych Pańskich w drewnianym pudełku. Mensa była drewniana na biało pomalowana z portatylem i z czterema cynowymi lichtarzami. Ołtarz piąty znajdujący się także w kaplicy św. Krzyża, był pod wezwaniem św. Rocha, zdobił go ruchomy obraz św. Józefa. Pomalowany był na biało i trochę pozłacany. Po bokach stały figury świętych Pańskich.
W kościele znajdowała się ambona drewniana snycerskiej roboty, gęsto złocona, ozdobiona postaciami św. Ewangelistów. Naprzeciw ambony stało baptysterium z drewna, również snycerskiej roboty, biało pomalowane, z drewnianą figurą św. Jana Chrzciciela. Chór drewniany, wsparty na dwóch drewnianych filarach, malowany na marmurowy kolor, znajdował się po przeciwnej stronie Wielkiego Ołtarza z pozytywem znacznej wielkości. Po lewej stronie Wielkiego Ołtarza znajdowała się zakrystia, w której mieściły się trzy szafy, w których przechowywano księgi i akta parafialne. W kościele było pięć większych konfesjonałów i dwa mniejsze, prezbiterium, 11 okien, 22 ławki, podłoga wyłożona cegłami i drewniany sufit. Były także dwa przedsionki. Jeden naprzecie Wielkiego Ołtarza, drugi zwany był dzwonnicą. Ponad tym przedsionkiem wznosiła się drewniana wieża z dwoma dzwonami”.
           Sprzęt liturgiczny, który w roku 1860 znajdował się w kościele, stanowił wysoką wartość artystyczną. W jego skład wchodziło:
1. monstrancja srebrna ważąca 9 funtów, wykonana na kształt piramidy, złocona;
2. krzyż srebrny z Agnus Dei miejscami złocony;
3. krzyż srebrny z jednej strony pozłacany, z figurą z kości słoniowej, drewnianą, pomalowaną czarnym lakierem - od "Wojewody Wybickiego";
4. kielich srebrny miejscami złocony;
5. kielich srebrny z trzema figurami;
6. kielich srebrny z trzema serafinami;
7. puszka srebrna z pokrywą bez krzyżyka;
8. relikwiarzyk z drewna;
9. siedem chorągwi;
10. trzy obrazy do noszenia.
        Dnia 7 lipca 1862 roku kościół spłonął. Równocześnie z kościołem spaliły się dwa wiejskie gospodarstwa – Andrzeja Cichowskiego i Antoniego Adamczyka, oraz jeden dom zamieszkały przez sześć rodzin należących do służby dworskiej. Z budynków należących do probostwa spalił się dom dla sześciu rodzin(zbudowany około 100 kroków od kościoła) oraz mieszkanie organisty.
W aktach  Konsystorza  Generalnego Arcybiskupiego przeczytamy ponadto:
„W czasie pożaru proboszcz wraz z paroma osobami wyniósł z kościoła portatyle (portatyle są to tablice. Były one wmontowane w mensę ołtarzową, czyli w blat, przy którym ksiądz odprawia mszę św. W portatylu zostały umieszczone i zalakowane pieczęcią relikwie, czyli np. kawałek tkaniny lub jakieś szczątki świętej osoby. Był również zawsze wprawiany kamień, najczęściej marmurowy), relikwie i wszystkie sprzęty liturgiczne z zakrystii na plebanię. Był to ostatni drewniany  kościół w Brodnicy. W latach 1867 – 1870 pobudowano w miejsce spalonego drewnianego kościoła, kościół murowany.

Parafia Św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Brodnicy
Copyright - Parafia Św. Katarzyny w Brodnicy 2008 - 2011
Foto, projekt i wykonanie: Dariusz Antoniewicz