ZARYS HISTORII  PARAFII I KOŚCIOŁA W BRODNICY ŚREMSKIEJ
O założycielach Brodnicy mówią najstarsze źródła historyczne. Znany historyk Józef Łukaszewicz w „Opisie historycznym kościołów parochialnych
w dawnej diecezji poznańskiej” pisze, że "wieś Brodnica niegdyś w powiecie kościańskim leżąca, była gniazdem familii wielkopolskiej - Brodnickich, herbu Łodzia, którzy tu zapewne kościół parochialny założyli, ale kiedy, nie wiadomo". Był to kościół drewniany jakich wiele podobnych w tym okresie powstawało. Ks. Zygmunt Cieplucha w pracy „Z przeszłości ziemi kościańskiej”  powołując się na różne źródła historyczne, pod datą 1387 odnajduje zapis o pierwszym proboszczu o imieniu Blizbor, który rezydował w Brodnicy.
          Ks. Józef  Nowacki w opracowaniu historycznym „Archidiecezja poznańska w granicach historycznych i jej ustrój” powołuje się na  inne źródła historyczne i pisze, że "Brodnica - dawna posiadłość Ostojów, w XV w. także Łodziów - była zapewne już w XII wieku z kościołem św. Katarzyny ośrodkiem rozległej parafii". 
Dzięki relacjom z wizytacji Gaspara Happa, biskupa sufragana poznańskiego z 1610 roku i z wizytacji Franciszka Wolińskiego - archidiakona śremskiego z 1737 roku wiemy, że parafię tworzyły miejscowości: Brodnica, Piotrowo, Chaławy, Szołdry, Rogaczewo, Sulejewo, Grzybno, Przylepki, Boreczek, Manieczki, Pucołowo, Grabianowo i Górka (wcześniej odłączone zostały: Przewóz, Jaszkowo, Żabno i Iłówiec). Z tych wymienionych wsi proboszcz pobierał dziesięcinę i meszne. Dziesięcina była zasadniczo pobierana od źródła dochodów. Ponieważ Polska była krajem przeważnie rolniczym, dlatego ciężar dziesięciny spoczywał przede wszystkim na przychodach z ziemi. Jak twierdzi historyk Władysław Abraham, dziesięcinę oddawano w formie dziesięciny gruntowej (osepowej), uiszczanej z płodów ziemi oraz dziesięciny snopowej, czyli wytycznej (decima manipularis). Ta druga polegała na tym, że przy wiązaniu snopów na polu oddzielano co dziesiąty snop Kościołowi, a nie oddawano jej w ziarnie. Meszne stanowiło daninę, która swój początek zawdzięcza czasom kolonizacji niemieckiej. Meszne to obowiązkowa danina oddawana w zbożu i pieniądzach dla tego, który „odprawiał Mszę św.” Pleban pobierał meszne z tytułu swej parafialnej pracy kapłańsko - pasterskiej. Płacili ją wszyscy mieszkańcy z terenu parafii.
          Parafia w Brodnicy zawsze znajdowała się w granicach diecezji poznańskiej, a od 1821 roku w granicach archidiecezji poznańskiej. Bulla "De salutate animarum" papieża Piusa VII z 1821 roku, nadając nową organizację Kościołowi katolickiemu w państwie pruskim, połączyła diecezję poznańską z archidiecezją gnieźnieńską unią personalną na zasadzie równorzędności.
Diecezja poznańska podniesiona została do rangi archidiecezji, stąd arcybiskup gnieźnieński i poznański, a nie gnieźnieńsko-poznański. Osobne były instytucje diecezjalne: kapituła katedralna (poznańska otrzymała nazwę kapituły metropolitalnej, tak jak gnieźnieńska), konsystorz generalny i seminarium duchowne. W Poznaniu znajdowała się rezydencja arcybiskupa. Jego wybór - dokonywany wspólnie przez obie kapituły - odbywał się raz w Gnieźnie, raz w Poznaniu. Unia personalna została uchylona czasowo (pro hac vice) w 1946 roku, gdy arcybiskup gnieźnieński i poznański, kardynał August Hlond został mianowany arcybiskupem warszawskim, nadal pozostając gnieźnieńskim. Po raz drugi uchylono tę unię w 1948 roku, gdy arcybiskupem gnieźnieńskim i warszawskim został Stefan Wyszyński. Prawa metropolitalne Poznania, nabyte w 1821 roku, potwierdziła Stolica Apostolska 28 listopada 1972 roku w czasie pasterzowania ks. abp. Antoniego Baraniaka.
          Zmieniła się jedynie przynależność dekanalna. Od początku swego istnienia Parafia w Brodnicy wchodziła w skład dekanatu kościańskiego, z którego została wyłączona około XVI wieku i przynależy do dekanatu śremskiego. W tym okresie do parafii należały dalsze miejscowości: Brodnickie Olendry, Kopyta, Żurawiec, Zakrzewek Folwark, Marianowo, Krzyżanowo i Rakówka. W roku 1862 do parafii należą nowo powstałe dwie miejscowości: Esterpole - Folwark oraz Rogaczewo.
          Kościół parafialny od samego początku był drewniany, po kolejnych pożarach zawsze odbudowywany. Ostatni spłonął 7 lipca 1862 roku. Z tekstu umieszczonego w gałce kościoła dowiadujemy się, że „podobało się Bogu w Trójcy Świętej Jedynemu dopuścić ciężką żałobę na parafian brodnickich. W dniu tym zgorzał bowiem kościół parafialny i to doszczętnie z ołtarzami i sprzętami kościelnymi. Przenajświętszy Sakrament zdołał w czas jeszcze niniejszy pleban (Ks. Wincenty Cichowski) wynieść z kościoła. Zaś wynosili co było lżejsze. Ponadto ornaty, kapy, bieliznę kościelną, lichtarze i pomniejsze ruchomości. Organy w pośpiechu porozrywano, a trzy dzwony na wieży  stopiły się zupełnie, gdyż ogień wszczął się w szczycie kopułki i spiesznie chłonął wiązanie ku dołowi, aż wreszcie cały drewniany kościół stanął w płomieniach”.
        Nowy, murowany kościół pobudowano w latach 1867 – 1870, a konsekrowano, o czym będzie mowa dalej, 26 listopada 1888 roku.
Parafia Św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Brodnicy
Copyright - Parafia Św. Katarzyny w Brodnicy 2008 - 2011
Foto, projekt i wykonanie: Dariusz Antoniewicz